Kahramanmaraş'ın kültür ve tarih geçmişi kadar basın tarihi de dikkat çekiyor. Şehirde gazetecilik faaliyetleri, Cumhuriyet'in ilanından önce başladı. İlk matbaanın kurulmasıyla birlikte yerel yayıncılığın temelleri atılırken, 1916 yılında yayımlanmaya başlayan gazeteler Maraş'ın basın hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Aradan geçen yıllarda Milli Mücadele döneminin zorlu şartlarında da yayın faaliyetleri sürdü. Gazeteler ve el yazısıyla hazırlanan bültenler, hem şehirde yaşanan gelişmeleri duyurmak hem de halkın haber alma ihtiyacını karşılamak açısından önemli rol oynadı.

Kahramanmaraş'ın ilk gazetesi Yenigün ne zaman yayımlandı?

Kahramanmaraş'ta yayımlanan ilk gazete, 1916 yılında yayın hayatına başladığı belirtilen Yenigün gazetesidir. Erhan Alpaslan ve Yusuf Tombul tarafından hazırlanan "Cumhuriyet Döneminde Maraş'ta Yerel Basın (1923-1990)" başlıklı akademik araştırmada, Yenigün'ün şehirde yayımlanan ilk gazete olduğu belirtiliyor.

Gazetenin yayımlanmasını sağlayan matbaa, 1916 yılında Ahmet Bey tarafından Maraş'a getirildi. Seyithanzade Ali Efendi'nin evinde kurulan bu matbaada günlük Yenigün gazetesi basılmaya başlandı. Ancak gazetenin eski nüshaları günümüze ulaşmadı. Bu nedenle ilk sayısının içeriği, yayın çizgisi ve tam olarak ne kadar süre yayımlandığı konusunda sınırlı bilgi bulunuyor.

Yerel basın tarihini ele alan bazı yayınlarda gazetenin adı "Yedi Gün" şeklinde de geçiyor. Ancak akademik araştırmalarda ve yerel basın tarihine ilişkin diğer çalışmalarda Yenigün adı kullanılıyor.

Yenigün Kahramanmaraş’ın İlk Gazetesi

Maraş'a ilk matbaa 1913 yılında getirildi

Maraş'ta gazetecilik faaliyetlerinin başlamasında matbaanın kurulması önemli bir dönüm noktası oldu. Dr. Adem Demirsoy'un "Yerel Habercilik" adlı kitabında yer alan bilgilere göre, şehirdeki ilk matbaa 1913 yılında milletvekili Hüdayi Beyzade Tahsin Bey tarafından konağının selamlığında kuruldu.

Bu matbaa, Maraş'ta basılı yayın faaliyetlerinin gelişmesine zemin hazırladı. 1916 yılında Ahmet Bey tarafından ikinci bir matbaa daha getirildi. Yenigün gazetesi de Seyithanzade Ali Efendi'nin evinde kurulan bu ikinci matbaada yayımlandı.

Dolayısıyla Maraş'ta matbaacılığın başlangıcı ile ilk günlük gazetenin yayımlanması farklı tarihlere dayanıyor. 1913 yılı matbaanın kuruluşunu, 1916 ise Yenigün'ün yayın hayatına başlamasını ifade ediyor.

Photoshopextension Image (9)-10

Milli Mücadele yıllarında Maraş'ta hangi gazeteler yayımlandı?

Maraş'ın basın tarihi, Milli Mücadele döneminde de devam etti. İngiliz işgali sırasında matbaanın gizli faaliyet yürüttüğü ve milli mücadeleyi destekleyen "Ajans" adlı yapraklı bültenler hazırladığı aktarılıyor. Bu yayınlar, klasik anlamda günlük gazete formatından farklı olarak el ilanı niteliğindeydi.

1919-1920 yıllarında Avukat Mehmet Ali Kısakürek tarafından elle yazılarak çoğaltılan yayınlar da halkın haber almasına katkı sağladı. "Elbistan" adıyla anılan bu el yazması yayınların bazı kaynaklarda "Maraş" olarak geçtiği de belirtiliyor. Mehmet Ali Kısakürek'in hazırladığı metinlerde kentte yaşanan gelişmeler ve işgale karşı mücadeleye ilişkin bilgiler bulunuyordu.

Photoshopextension Image (10)-7

Amal-i Milliye Milli Mücadele döneminin önemli gazetesi oldu

Maraş'ın kurtuluşunun ardından yayımlanmaya başlayan Amal-i Milliye, şehrin Milli Mücadele dönemindeki basın tarihinin en önemli yayınlarından biri oldu. Gazetenin imtiyaz sahibi Hacı Nuri Bey, sorumlu müdürü ise İsmail Hakkı Bey'di.

Gazete, "Haftada iki defa Maraş'ta intişar eyleyen siyasi milli bir gazetedir" ifadesiyle yayımlanıyordu. Dört sayfalık gazetenin nüshası üç kuruştan satılıyordu. Yayınlarında Milli Mücadele'yi destekleyen haberlere ve yazılara yer veriliyordu.

Photoshopextension Image (11)-9

2025 yılında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'nde yayımlanan Ali Akyıldız imzalı araştırma, gazetenin geçmişine ilişkin önemli bir bilgiyi de ortaya çıkardı.

Meteoroloji 21 ili uyardı: Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye'ye dikkat!
Meteoroloji 21 ili uyardı: Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye'ye dikkat!
İçeriği Görüntüle

Daha önce Amâl-i Milliye'nin ilk nüshasının 29 Nisan 1920 tarihinde yayımlandığı düşünülüyordu. Ancak araştırmada bu tarihin gazetenin 10 numaralı nüshasına ait olduğu belirlendi. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü arşivinde bulunan 2 numaralı nüshanın tarihi ise 1 Nisan 1920 olarak tespit edildi.

Bu bulgudan hareketle gazetenin ilk sayısının 25-30 Mart 1920 tarihleri arasında yayımlandığı değerlendiriliyor. Böylece Maraş basın tarihindeki önemli yayınlardan birinin başlangıç tarihi de yeniden ele alınmış oldu.

Cumhuriyet döneminin ilk resmi Maraş gazetesi

Cumhuriyet'in ilanının ardından Maraş'ta yerel basın faaliyetleri yeni bir döneme girdi. Bu dönemin öne çıkan yayınlarından biri Maraş Vilayet Gazetesi oldu.

Akademik araştırmalarda gazetenin 1933 yılında yayımlanmaya başladığı ve 1948 yılına kadar yayın hayatını sürdürdüğü belirtiliyor. Bir dönem Halkevi tarafından da çıkarılan gazete, daha sonra yeniden valilik yönetiminde yayımlandı.

Maraş Vilayet Gazetesi, yalnızca resmi duyuruların yayımlandığı bir yayın olmanın ötesinde, dönemin sosyal, ekonomik ve kültürel gelişmelerini takip etmek isteyenler için de önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Photoshopextension Image (12)-8

Maraş'ta yerel gazete sayısı nasıl arttı?

1940'lı yılların sonlarına doğru Maraş'ta yerel basın çeşitlenmeye başladı. 1947 yılında Engizek ve Maraş Postası gibi gazeteler yayın hayatına girerken, 1948 yılında Hizmet gazetesi yayımlandı.

1950'li yıllarda Demokrasiye Hizmet, 12 Şubat, Kahraman Yurt, Halk Postası ve Maraş'ın Sesi gibi gazeteler de şehirdeki basın hayatına katıldı. 1960 yılında Cahit Zarifoğlu ve Erdem Bayazıt gibi isimlerin de yer aldığı İnkılap gazetesi yayımlanmaya başladı.

Yerel gazeteler, Kahramanmaraş'ta yalnızca gündelik olayları duyuran yayınlar olarak kalmadı. Edebiyat, kültür, sanat ve düşünce hayatının gelişmesinde de önemli bir yere sahip oldu. Özellikle genç şair ve yazarların yazılarına yer veren gazeteler, şehirden yetişen birçok edebiyatçının tanınmasına katkı sağladı.

Photoshopextension Image (14)-7

Kahramanmaraş basınının ilk gazeteleri günümüze ulaştı mı?

Kahramanmaraş'ın ilk gazetelerine ait nüshaların günümüze ulaşmaması, basın tarihinin araştırılmasını zorlaştıran konular arasında yer alıyor. Yenigün ve Amâl-i Milliye gazetelerinin koleksiyonları bugün tam olarak korunabilmiş değil.

Ancak arşiv belgeleri, akademik çalışmalar ve araştırmacıların ulaştığı sınırlı sayıdaki eski gazete nüshaları sayesinde Maraş'ın basın geçmişi yeniden aydınlatılıyor. Özellikle Amâl-i Milliye'nin 2025 yılında ortaya çıkarılan ikinci nüshası, şehrin Milli Mücadele dönemindeki gazetecilik faaliyetlerine ilişkin yeni bilgiler sundu.

1913 yılında kurulan ilk matbaadan 1916'da yayımlanmaya başlayan Yenigün'e, Milli Mücadele yıllarındaki Amal-i Milliye'den Cumhuriyet döneminin Maraş Vilayet Gazetesi'ne kadar uzanan bu geçmiş, Kahramanmaraş'ta yerel basının bir asırdan uzun süredir varlığını sürdürdüğünü gösteriyor.

Kaynak: Erhan Alpaslan ve Yusuf Tombul, Cumhuriyet Döneminde Maraş'ta Yerel Basın (1923-1990), 2018; Ali Akyıldız, Amal-i Milliye'nin İki Nolu Nüshası Üzerine Tespitler, KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2025; Dr. Adem Demirsoy, Yerel Habercilik; Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi yayınları ve Serdar Yakar'ın yerel basın araştırmaları.