Kahramanmaraş, yalnızca Milli Mücadele tarihi ve geleneksel kültürüyle değil, binlerce yıl öncesine uzanan arkeolojik geçmişiyle de dikkat çekiyor. Kent merkezi ve ilçelerinde gerçekleştirilen kazılarda Roma, Hitit, Geç Neolitik ve daha eski dönemlere ait yerleşim izleri, mezarlar, mozaikler ve günlük yaşam eşyaları ortaya çıkarıldı.

Dulkadiroğlu'ndaki Germanicia Antik Kenti'nden Pazarcık'taki Domuztepe Höyüğü'ne, Elbistan Karahöyük'ten Afşin Yassıhöyük'e kadar uzanan bu alanlar, Kahramanmaraş'ın geçmişte farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptığını gösteriyor. Üstelik bazı bölgelerde kazı çalışmaları devam ederken yeni buluntular da gün yüzüne çıkıyor.

İşte Kahramanmaraş'ta ortaya çıkarılan antik kentler ve önemli arkeolojik yerleşim alanları...

Germanicia Antik Kenti: Roma döneminden kalan mozaikler

Kahramanmaraş'ın en önemli arkeolojik miraslarından biri olan Germanicia Antik Kenti, Dulkadiroğlu ilçesinde bulunuyor. Roma döneminde önemli bir yerleşim merkezi olan Germanicia, özellikle ortaya çıkarılan taban mozaikleriyle tanınıyor.

Maraş'ın MÖ 64 yılında Roma egemenliğine girmesinin ardından kentin Germanicia adıyla anıldığı belirtiliyor. Bölgedeki mozaikler ise Geç Roma ve Erken Bizans dönemlerine tarihlendiriliyor. Özellikle MS 4 ve 5. yüzyıllara ait eserlerde günlük yaşam, doğa, hayvanlar ve dönemin mimari özellikleri tasvir ediliyor.

Photoshopextension Image (17)-5

Antik kent, Ağustos 2007'de yapılan kaçak kazı ihbarının ardından başlatılan çalışmalarla yeniden gündeme geldi. Arkeolojik araştırmalarda farklı parsellerde mozaikli yapılar ve mimari kalıntılar tespit edildi. Yaklaşık 140 hektarlık alana yayılan Germanicia'da 31 ayrı noktada taban mozaiği ve yapı kalıntısına ulaşıldı.

Mozaiklerdeki insan figürleri, av sahneleri, hayvan tasvirleri ve geometrik desenler, dönemin sosyal yaşamına ilişkin önemli bilgiler sunuyor. Bazı mozaiklerin özel konutların ve yamaç villalarının zeminlerini süslediği değerlendiriliyor.

Photoshopextension Image (16)-5

Germanicia'da kazılar devam ediyor

Germanicia Antik Kenti'nin tamamı henüz gün yüzüne çıkarılmış değil. Şehir merkezindeki yerleşim alanlarının altında kalan tarihi dokunun korunması ve ortaya çıkarılması için çalışmalar yürütülüyor. Bugüne kadar açığa çıkarılan mozaiklerin bir bölümü ise ziyaretçilere sunuluyor.

Domuztepe Höyüğü: Kahramanmaraş'ın 9 bin yıllık geçmişi

Kahramanmaraş'ın en eski yerleşim izlerinin bulunduğu alanlardan biri Domuztepe Höyüğü. Pazarcık ve Türkoğlu ilçeleri sınırında, Narlı Ovası'nda bulunan höyük, yaklaşık 20 hektarlık genişliğiyle dikkat çekiyor.

Photoshopextension Image (19)-2

Geç Neolitik döneme tarihlenen yerleşimde yapılan araştırmalar, bölgenin binlerce yıl önce önemli bir yaşam ve ticaret merkezi olduğunu gösteriyor. Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesi kayıtlarında Domuztepe buluntuları MÖ 7000-5000 yılları arasına tarihlendiriliyor. 2026 yılında yapılan açıklamalarda ise kazı alanındaki bazı buluntuların MÖ 9 binli yıllara uzandığı bildirildi.

Domuztepe'deki arkeolojik çalışmalarda yerleşim düzenine, günlük yaşama ve dönemin inanç dünyasına ilişkin çeşitli buluntulara ulaşıldı. 2018 yılı kazılarında ortaya çıkarılan T biçimli küçük taş obje de dikkat çeken eserlerden biri oldu. Kazı ekibi, bu parçanın Göbeklitepe'de de bilinen sembollere benzediğini belirtti.

Photoshopextension Image (18)-2

Domuztepe kazılarında yeni buluntular ortaya çıkıyor

2026 yılında da kazı çalışmalarının sürdüğü Domuztepe, Kahramanmaraş'ın tarih öncesi dönemine ışık tutan önemli araştırma alanlarından biri olmayı sürdürüyor. Kazı Başkanı Doç. Dr. Halil Tekin yönetimindeki çalışmalarla bölgenin geçmişteki yerleşim yapısının daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılması hedefleniyor.

Elbistan Karahöyük: Hitit döneminden Roma'ya uzanan yerleşim

Elbistan Karahöyük, Kahramanmaraş'ın kuzeyindeki en önemli arkeolojik yerleşim alanlarından biri. Elbistan ilçe merkezinin yaklaşık 10 kilometre kuzeybatısında, Karahöyük Mahallesi'nde bulunan höyük, yaklaşık 450 metre uzunluğunda, 300 metre genişliğinde ve 21 metre yüksekliğinde.

Yapılan araştırmalar, bölgedeki ilk yerleşimin Erken Tunç Çağı'na kadar uzandığını gösteriyor. Yerleşim, Orta ve Geç Tunç Çağı'nın yanı sıra Demir, Helenistik ve Roma dönemlerinde de varlığını sürdürdü.

Höyükteki ilk arkeolojik kazılar 1947 yılında gerçekleştirildi. Daha sonraki yıllarda ara verilen çalışmalar, 2015 yılında yeniden başladı. Kazılarda Hitit dönemine ait seramikler, eski dönem mühürleri ve farklı dönemlerden kalıntılar ortaya çıkarıldı.

Photoshopextension Image (21)-1

Karahöyük'te 3 bin yıllık urne mezar bulundu

2018 yılında gerçekleştirilen kazılarda yaklaşık 3 bin yıllık bir urne mezar gün yüzüne çıkarıldı. Ölülerin yakılmasının ardından kalan kül ve kemiklerin özel kaplara konulduğu bu mezar türü, dönemin cenaze gelenekleri hakkında önemli bilgiler veriyor.

2022 yılı kazılarında ise Eski Assur stilinde bir silindir mühür bulundu. Üzerinde boğa sunağına tapınma sahnesi bulunan mühür, bölgenin eski ticaret ve kültürel bağlantılarına ilişkin yeni veriler sundu. Ayrıca Karahöyük'te bulunan kabartmalı Hitit seramikleri de yerleşimin tarihsel önemini ortaya koyan eserler arasında yer alıyor.

Photoshopextension Image (21)-1

Yassıhöyük: 2 bin 800 yıllık tarım ürünleri bulundu

Afşin ilçesinin Tanır Mahallesi'nde bulunan Yassıhöyük, Kahramanmaraş'ın arkeolojik geçmişine ilişkin önemli buluntuların ortaya çıkarıldığı alanlardan biri.

Photoshopextension Image (22)-2

2021 yılından itibaren sürdürülen kazılarda, MÖ 6000'li yıllardan MS 275 yılına kadar uzanan dokuz farklı yerleşim tabakası tespit edildi. Bu durum, bölgenin farklı dönemlerde uzun süre kullanıldığını gösteriyor.

Höyükte 21 kilogram karbonlaşmış tarım ürünü bulundu

Yassıhöyük kazılarını dikkat çekici hale getiren buluntulardan biri de 2024 yılında ortaya çıkarıldı. Çalışmalarda yaklaşık 2 bin 800 yıl öncesine tarihlenen toplam 21 kilogram karbonlaşmış tarım ürünü bulundu.

Nohut, buğday, kayısı çekirdeği, üzüm ve sarımsak tanelerinden oluşan buluntular, dönemin tarımsal üretimi ve beslenme alışkanlıkları hakkında önemli bilgiler sağladı. Elde edilen kalıntılar, Afşin ve çevresinde geçmişte gelişmiş bir tarım faaliyetinin bulunduğuna işaret ediyor.

Direkli Mağarası: 14 bin yıllık insanlık izleri

Kahramanmaraş'ın tarih öncesi dönemine ışık tutan önemli alanlardan biri de Onikişubat ilçesindeki Direkli Mağarası. Döngel bölgesinde bulunan mağara, yaklaşık 14 bin yıl öncesine uzanan yerleşim izleriyle arkeoloji dünyasının dikkatini çekiyor.

Photoshopextension Image (23)-2

YKS Türkiye birincisi Kahramanmaraş'ta gençlerle buluştu
YKS Türkiye birincisi Kahramanmaraş'ta gençlerle buluştu
İçeriği Görüntüle

Uzun yıllardır devam eden kazılarda taş ve kemik aletler, süs eşyaları ve günlük yaşamda kullanılmış farklı nesneler bulundu. Bu eserler, bölgede yaşayan insanların avcılık, beslenme ve barınma alışkanlıklarını anlamak açısından önem taşıyor.

Direkli Mağarası'nda 13 bin yıllık boncuklar bulundu

2025 yılında tamamlanan kazı döneminde yaklaşık 13 bin yıl öncesine tarihlenen kemikten yapılmış iki delici el aleti ile dört parça halinde delikli boncuk ortaya çıkarıldı.

Kazı ekibine göre bu buluntular, dönemin insanlarının yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılamakla kalmadığını, süslenme ve kişisel eşya kullanımı gibi alışkanlıklara da sahip olduğunu gösteriyor.

Yusufunkayası Mağarası: Pazarcık'ta tarih öncesi yaşam

Pazarcık ilçesindeki Aksu Vadisi'nde bulunan Yusufunkayası Mağarası, Kahramanmaraş'ın tarih öncesi dönemine ait önemli alanlardan biri. Bölgede 2007 ve 2008 yıllarında gerçekleştirilen bilimsel yüzey araştırmalarında mağara yerleşiminin Epipaleolitik döneme, yani Yakın Taş Devri'nin son evrelerine uzandığı belirlendi.

Photoshopextension Image (24)-4

Valilik kayıtlarında alandaki yerleşim izlerinin yaklaşık 14 bin yıl öncesine tarihlendiği belirtiliyor. 2020 yılında mağarada kazı çalışmalarının başlatılması da bölgenin arkeolojik geçmişinin daha ayrıntılı biçimde araştırılmasına katkı sağladı.

Keçe Mağarası: Paleolitik dönemden Selçuklu'ya uzanan izler

Elbistan çevresinde bulunan Keçe Mağarası, farklı dönemlerde insanların barınma ve yaşam alanı olarak kullandığı arkeolojik bölgeler arasında yer alıyor.

Mağara ve çevresinde yapılan araştırmalarda Paleolitik Çağ'dan Selçuklu dönemine kadar uzanan yerleşim izleri üzerinde duruluyor. Arkeologlar için önemli araştırma alanlarından biri olan Keçe Mağarası'nda 2018 yılında da kazı çalışmaları gerçekleştirildi.

Photoshopextension Image (25)-1

Bölgedeki buluntular, Kahramanmaraş'ın yalnızca antik çağlarda değil, tarih öncesi dönemlerden Orta Çağ'a kadar farklı topluluklara ev sahipliği yaptığını gösteriyor.

Katamana Antik Kenti ve Kırkmağaralar Nekropolü

Kahramanmaraş'ın antik dönem yerleşimlerinden söz edilirken Katamana adı da öne çıkıyor. Pazarcık ve çevresinin Roma-Kommagene döneminde Katamana adıyla anıldığı, Yukarı Pazarcık'taki Büyükpınar ve çevresinin bu dönemde önemli bir yerleşim alanı olduğu Valilik kayıtlarında aktarılıyor.

Photoshopextension Image (26)-1

Bu antik yerleşimle bağlantılı önemli alanlardan biri de Kırkmağaralar Nekropolü. Yukarı Pazarcık yakınlarında bulunan kaya mezarları, Roma dönemine ait mezar yapıları arasında değerlendiriliyor. Mağara biçimindeki mezarlarda insan iskeletlerinin yanı sıra çeşitli küçük buluntulara da rastlandı.

Bölgedeki Roma ve Kommagene dönemine ait kalıntılar, Pazarcık'ın geçmişte yalnızca küçük yerleşimlerden oluşmadığını, aynı zamanda önemli bir yerleşim ve geçiş bölgesi olduğunu ortaya koyuyor.

Çukurhisar Kaya Mezarları: Roma döneminden kalan 10 mezar

Onikişubat ilçesine bağlı Çukurhisar Mahallesi'nde bulunan Çukurhisar Kaya Mezarları, Kahramanmaraş'ın antik dönemden günümüze ulaşan önemli arkeolojik mirasları arasında yer alıyor.

Photoshopextension Image (27)-1

İki vadi arasındaki ana kayalara oyulan 10 bağımsız mezar, mimari özellikleriyle dikkat çekiyor. Helenistik ve Roma dönemlerine tarihlendirilen mezarların bazılarında kabartmalar ve yazıtlar bulunuyor.

Mezarların yapımında kullanılan mimari özellikler, bölgenin Kilikya ve Kapadokya kültürleriyle bağlantısına ilişkin değerlendirmelere de konu oluyor. 2022 yılında arkeolojik sit ve nekropol alanı olarak tescil edilen bölge, Kahramanmaraş'ın henüz yeterince tanınmayan tarihi noktalarından biri.

Kahramanmaraş'ın tarihi binlerce yıl öncesine uzanıyor

Germanicia, Domuztepe, Karahöyük, Hamzatepe ve Yassıhöyük gibi alanlarda yürütülen çalışmalar, Kahramanmaraş'ın geçmişinin farklı medeniyetlerin izlerini taşıdığını gösteriyor. Mağara kazılarında ortaya çıkarılan buluntular ise kentteki insan yaşamının tarih öncesi dönemlere kadar uzandığını ortaya koyuyor.

Özellikle yeni kazılarla ortaya çıkan mozaikler, mühürler, seramikler, mezarlar ve tarımsal kalıntılar, Kahramanmaraş'ın arkeolojik açıdan taşıdığı önemi artırıyor. Araştırmaların devam etmesiyle kentin geçmişine ilişkin yeni bilgilerin de gün yüzüne çıkarılması bekleniyor.

Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kahramanmaraş Valiliği, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi ve Türk Tarih Kurumu.