07.01.2022, 15:35

AKRABA EVLİLİĞİ VE GENETİK HASTALIKLAR

2016 Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de akraba evliliği oranı %23.2, canlı yeni doğan sayısı 1.300.000 olarak vermektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO (world Health Organization)) verilerine göre genel toplumda doğan her 100 çocuktan 3’ünde herhangi bir nedene bağlı olarak doğumsal bir anomali saptanmaktadır. Akraba evlilikleri yapan çiftlerde bu risk yaklaşık iki kat oranında artmaktadır. Vücutta yapısal ve/veya fonksiyonel patolojilerle sonuçlanan doğumsal anomaliler, doğum defektleri veya konjenital malformasyonlar olarak da tanımlanabilmektedir. Dünyada her yıl 300.000 (üç yüz bin) yenidoğan bu sebeple hayatını kaybetmektedir.

Genler birçok doğumsal anomalilerde önemli rol oynamaktadır. Tek gen kusurları, kromozomal bozukluklar, multifaktörial kalıtım, çevresel teratojenler doğumsal anomalilerin en önemli ve çoğu zaman önlenebilir nedenlerindendir. Akraba evliliği aynı zamanda nadir görülen genetik doğumsal anomalilerin de yaygınlığını arttırabilir. Yenidoğan ile çocukluk çağı ölümü, zihinsel engellilik ve diğer anormallikler açısından var olan riski neredeyse iki katına çıkarır. Akraba evliliklerinin yaygın olduğu bazı toplumlarda Talasemi, Kistik Fibroz ve Hemofili gibi genetik hastalıkların insidansı oldukça yüksektir.

AKRABA EVLİLİĞİ YAPMIŞ OLAN ÇİFTLER HER ZAMAN ANOMALİLİ ÇOCUK SAHİBİ OLUR MU?

Akraba evliliği yapmış bir çift ortak atalarından gelen bozuk bir genetik özelliği taşısalar bile bu tür bir hastalığı oluşturma olasılığı yine de %25’dir. Birinci kuzen evlilikleri sonucu gelişen gebeliklerde yaklaşık olarak %3-5 arasında anomalili çocuk doğurma riski vardır.

AKRABA EVLİLİĞİ YAPMIŞ ÇİFTLERİN KALITIMSAL GEÇİŞLİ HASTALIKLAR AÇISINDAN SAĞLIKLI ÇOCUK SAHİBİ OLABİLMESİ İÇİN ALINABİLECEK ÖNLEMLER VAR MIDIR?

Unutulmaması gereken en önemli noktalardan birisi de akraba evliliği yapacakların, evlenmeden önce en yakın Tıbbi Genetik bölümlerine başvurarak, yukarıda belirtilen bilgilerin gözden geçirileceği bir genetik danışma hizmetini almalarının uygun olacağıdır. Genetik değerlendirme sonucu ailede kalıtımsal geçişli bir hastalığın tespit edilmesi durumunda genetik açıdan riskli çiftlerin embriyoları henüz gebelik oluşmadan Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) ile incelenerek sağlıklı ve hasta olanlar seçilebilir. Böylelikle sadece normal embriyoların anneye transferiyle sağlıklı gebelikler elde edilebilmektedir. Hayati tehdit oluşturabilme potansiyeli bulunan tek gen hastalıkları için, amniosentez veya koryon villus biyopsisi gibi prenatal tanı metodları ile bebeğin hasta olup olmadığı anlaşılabilmektedir.

AKRABA EVLİLİĞİ SONUCUNDA OLUŞAN HASTALIKLAR

Ülkemizde akraba evliliği nedeniyle en sık oluşan hastalıklara şu örnekleri verebiliriz:

Talasemi

Halk arasında Akdeniz anemisi olarak da bilinen talasemi ülkemizde yaygın görülen hastalıklardan biridir. Her 50 kişiden biri taşıyıcı olurken bu oran Güneydoğu Anadolu bölgesinde daha da artıyor. Bu bölgede her 10 kişiden biri taşıyıcıdır ve dolayısıyla akraba evliliklerinden kaynaklı olarak bebeğe aktarılması olasılığı da bir hayli yükseliyor.

Kistik fibroz

Yine akraba evliliği durumunda daha sık görülen hastalıklardan biri de kistik fibroz rahatsızlığıdır. DNA testleri ile ailenin mutasyonlarının saptanmış olması durumunda prenatal tanının önerilmesi mümkün olabiliyor.

Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH)

Böbrek üstü bezlerde bazı hormonların üretiminin etkili olduğu bir hastalık olan KAH, ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Özellikle yenidoğan döneminde ağız sıvı ve tuz kaybından kaynaklı olarak yaşam kaybı meydana gelebiliyor. Ailelerde bu hastalığın tekrarlama riskinin % 25 arttığını da belirtmek gerekir.

Spinal Musküler Atrofi (SMA)

Süt çocukluğu döneminde hayati risk içerecek düzeyde ağır semptomlara neden olabilen SMA rahatsızlığının nedeni omurilikteki ön boynuz hücrelerinin ilerleyen kaybı oluyor. Bu rahatsızlığın da tekrarlama riski % 25’tir.

Fenilketonüri (PKU)

Ağır zeka geriliğine neden olabilmesi, bu hastalığın önemini ortaya koyuyor. Akraba evliliklerinde görülme olasılığının artıyor olmasına dikkat çekmek gerekir.

Orak Hücre Anemisi

Damar tıkanıklıkları ile seyreden orak hücre anemisi oldukça ağır semptomlara neden olabiliyor. Genlerle aktarılması bakımından akraba evliliklerinde bebekte hastalığın görülme riski daha fazla oluyor.

Akraba Evliliği ve Olası Riskleri

Akraba evliliklerinin risklerini şu şekilde listeleyebiliriz:

Ölü Doğum

Öncelikle akraba evliliği durumunda ölü doğum sıklığının iki kat arttığı bilgisini aktarmak gerekiyor. Ölü doğumlar anne ve baba için büyük bir yıkım anlamına gelebiliyor. Normalde % 1,4 olan ölü doğum riski oranının akraba evliliklerinde % 2,14’e yükseldiğini belirtelim.

Düşük

Akraba evliliklerinde yükselen risklerden biri de düşük yapmaktır. Normal evliliklerde düşük riskine dair oran % 5,21’dir. Fakat akraba evliliklerinde düşük riski % 10,55’e kadar çıkıyor. Bu nedenle akraba evliliklerinin doğurduğu riskler arasında düşük büyük önem taşıyor.

Yeni Doğan Kaybı

Elbette akraba evliliği sadece doğum sürecinde değil, doğumdan sonra da çeşitli problemlere yol açabiliyor. Yenidoğan kaybı bu evliliklerde son derece sık görünen bir durumdur. Yeni doğan kaybı riskinin normal evliliklerde % 10,76 olurken akraba evliliklerinde % 16,29 düzeyinde seyrediyor. Aileler için ölü doğum kadar yıkıcı olan yeni doğan kayıpları doğumdan kısa bir süre sonrasında da gerçekleşebiliyor.

Doğumsal Kusurlar

Akraba evliliklerinin riskini ciddi seviyede artırdığı durumlardan biri de bebekte doğumsal kusurların olmasıdır. Doğumsal kusurlar listesinin bir hayli uzun olduğunun altını çizelim. Maalesef doğumsal kusurlar nedeniyle akraba evliliklerinden doğan çocukların yetişkinlik döneminde de çok ciddi zorluklar yaşayabildiğini belirtmek gerekir.

+

Onlarca farklı hastalığın genler ile bebeğe aktarılma riski akraba evliliklerinde çok daha yüksek oluyor. Örneğin sadece annede ya da sadece babada tansiyon rahatsızlığı olduğunda bu hastalığın bebeğe genlerle aktarılma olasılığı daha düşüktür. Ancak hem annede hem de babada olması durumunda bebeğe aktarılma olasılığı da ciddi seviyede artar. Akraba evlilikleri işte bu nedenle hastalıkların aktarılması açısından riski yükseltiyor.

Akraba evlilik oranı en yüksek il Mardin

Akraba evliliği yapmış bireylerin oranının en az görüldüğü il ise yüzde 1,1 ile Edirne, yüzde 1,4 ile Kırklareli, yüzde 2,1 ile Çanakkale oldu.

Evliliklerin akrabalık türü incelendiğinde en çok hala-dayı çocuklarının evlendikleri belirlendi. Bu bireylerin yüzde 46,7'sinin hala-dayı çocukları, yüzde 27,2'sinin amca çocukları, yüzde 26,1'inin ise teyze çocukları olduğu görüldü.

Yurtdışında Akraba evlilik oranı en yüksek Ülkeler

1. Derece akraba evliliğinin en fazla görüldüğü ülkeler arasında Güney Hindistan, Senegal ve Kamerun yer alıyor. Dünya genelinde akraba evliliğinden doğan bebeklerin oranı %8.1'dir. Kan bağı bulunan insanların aynı geni taşıma ihtimali oldukça yüksektir.

Yorumlar (0)
14
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 32 87
2. Fenerbahçe 32 85
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 32 48
5. Rizespor 32 48
6. Başakşehir 32 46
7. Kasımpasa 32 46
8. Sivasspor 32 44
9. Antalyaspor 32 42
10. Alanyaspor 32 42
11. A.Demirspor 32 40
12. Samsunspor 32 38
13. Ankaragücü 32 37
14. Kayserispor 32 37
15. Konyaspor 32 36
16. Hatayspor 32 33
17. Gaziantep FK 32 31
18. Karagümrük 32 30
19. Pendikspor 32 30
20. İstanbulspor 32 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 30 60
3. Kocaelispor 30 52
4. Ahlatçı Çorum FK 30 52
5. Sakaryaspor 30 51
6. Bodrumspor 30 49
7. Boluspor 30 46
8. Bandırmaspor 30 46
9. Gençlerbirliği 30 44
10. Erzurumspor 30 41
11. Keçiörengücü 30 36
12. Şanlıurfaspor 30 34
13. Ümraniye 30 34
14. Manisa FK 30 33
15. Tuzlaspor 30 32
16. Adanaspor 30 32
17. Altay 30 15
18. Giresunspor 30 7
Takımlar O P
1. M.City 32 73
2. Arsenal 32 71
3. Liverpool 32 71
4. Aston Villa 33 63
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 33 48
9. Chelsea 31 47
10. Brighton 32 44
11. Wolves 32 43
12. Fulham 33 42
13. Bournemouth 32 42
14. Crystal Palace 32 33
15. Brentford 33 32
16. Everton 32 27
17. Nottingham Forest 33 26
18. Luton Town 33 25
19. Burnley 33 20
20. Sheffield United 32 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 31 78
2. Barcelona 31 70
3. Girona 31 65
4. Atletico Madrid 31 61
5. Athletic Bilbao 31 57
6. Real Sociedad 31 50
7. Valencia 31 47
8. Real Betis 31 45
9. Villarreal 31 39
10. Getafe 31 39
11. Osasuna 31 39
12. Las Palmas 31 37
13. Sevilla 31 34
14. Deportivo Alaves 31 32
15. Mallorca 31 31
16. Rayo Vallecano 31 31
17. Celta Vigo 31 28
18. Cadiz 31 25
19. Granada 31 17
20. Almeria 31 14
Namaz Vakti 17 Nisan 2024
İmsak 04:21
Güneş 05:47
Öğle 12:37
İkindi 16:18
Akşam 19:16
Yatsı 20:37